على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3662

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

نابرابر شده و بىمقابل و بىمعادل . ناهور ( n hur ) ا . ع . ابر . ناهوش ( n - huc ) م ف . پ . واو مجهول - ناگاه و بىخبر و دفعة . ناهون ( n huna ) ع . ج . ناهى . ناهى ( n hi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نهىكننده و بازدارنده و منع‌كننده . ج : ناهيان . ناهى ( n hi ) ا . پ . ستاره زهره و ناهيد . ناهى ( n hi ) افا . ع . بازدارنده و نهىكننده . ج : ناهون و نهاة . و هذا رجل ناهيك من رجل : يعنى اين مرد بس است ترا از طلب مردى ديگر . و قولهم فى المعرفة : هذا عبد الله ناهيك فتنصب ناهيك علىالحال . ناهيان ( n hiy n ) ا . پ . ج . ناهى . ناهية ( n heyat ) ص . ع . مؤنث ناهى . و هذا امرأة ناهيتك من امرأة : اين زن بس است ترا از طلب زنى ديگر . ناهيد ( n hid ) ا . پ . مادر اسكندر مقدونيايى . ناهيد ( n hid ) و ناهيده ( n hide ) ا . پ . ستاره زهره كه و پاراى نيز گويند . و دختر نار پستان . و باغ مشجر و مثمر . ناى ( n y ) ا . پ . مزمار و نى كه مطربان نوازند . و گلو و حلقوم . و بوق درويشان و بوقى كه در روز جنك نوازند و نفير و كرنا . و فخر و مباهات . و نام قلعه‌اى كه محبس مسعود سعد سلمان بود . و ناى بينى : سوراخ بينى و پره بينى . و ناى تركى : سورناى و شيپور و نفير . و ناى رويين : بوقى كه در روز جنك نوازند . و ناى زدن و يا ناى دميدن : نواختن ناى . و ناى گلو : حلقوم . و ناى لوس و يا ناى لوش : يك نوع سازى كه موسيقار نيز گويند . و ناى و نوش : ساز و شراب . نأى ( na'y ) ا . ع . جويچه‌اى كه گرداگرد خرگاه و سراپرده و خيمه كنند تا سيل و آب باران بدان نرسد . ج : نؤوى و آناء و اناء . و نيز نأى : دورى . نأى ( na'y ) م . ع . نايته و عنه نأيا ( از باب فتح ) : دور گشتم از وى . و نايت النوى : كندم جويچه دور خيمه را . و قولهم : نا ( na ) نؤيك : يعنى اصلاح كن جويچه خود را . و در حالت وقف گويند : نه . ناياب ( n - y b ) ص . پ . نادر و كم‌ياب و چيزى كه يافت نشود و چيزى كه ميسر نگردد و موجود نشود و چيزى كه قابل يافتن نباشد . نايابى ( n - y bi ) ا . پ . قلت و كميابى . ناى انبان ( n y - anb n ) ا . پ . انبانى كه بر سر آن نيچه سوراخ سوراخى وصل كرده و آن را در زير بغل گذارند و بنوازند و برقصند . نائب ( n 'eb ) ص . ع . قايم مقام و آنكه بر جاى كسى ايستد و وكيل . ج : نواب و نوب . و خير نائب : خير و نيكويى بسيار . نائب ( n 'eb ) ا . ع . زنبور عسل . ج : نؤب . نايب ( n yeb ) ا . پ . مأخوذ از تازى - جانشين و قايم مقام و خليفه و گماشته و وكيل . و نايب تنگرى : قايم مقام خدا كه كنايه از پادشاه و خليفه باشد . نايبان ( n y - b n ) ا . پ . نوازنده ناى . و كبوتر . نايبان ( n yeb n ) پ . ج . نايب . نائبة ( n 'ebat ) ا - ص . ع . مصيبت و كار دشوار . ج : نوائب . و حمى النائبة : تب روزمره . نايب مناب ( n yeb - mon b ) ا . پ . مأخوذ از تازى - جانشين و خليفه و قايم‌مقام . نائجات ( n 'ej t ) ا . ع . نائجات الهوام : بانگهاى هوام . نايچ ( n yec ) ا . پ . نايى كه مطربان نوازند . نايچه ( n y - ce ) ا . پ . مصغر ناى يعنى ناى كوچك . و نيز نى كوچكى كه جولاه به كار مىبرد . و نوعى از مار . نايچه‌بند ( n y - ce - band ) ا . پ . سازنده نايچه . نايچه‌بندى ( n y - ce - bandi ) ا . پ . نايچه‌سازى و شغل نايچه‌بند . نائح ( na'eh ) ص . ع . زن نوحه كننده و زارىكنندهء بر شوى . ج : نوح ( novyah ) و ( nuh ) و ( navb ) . و ج . ج : انواح . نائحات ( n 'eh t ) ع . ج . نائحة . نائحة ( n 'ehat ) ص . ع . زن زارى كننده بر شوى . ج : نائحات و نوائح . نائخة ( n 'exat ) ا . ع . زمين دور . نايد ( n yed ) پ . كلمهء نفى از فعل آمدن يعنى نيايد . ناير ( n yer ) ا . پ . لوله خرد و ناى كوچك . و قسمى از شعر . نائرة ( n 'erat ) ص . ع . فتنة نايرة : فتنه حادث گشته و منتشر شده . نائرة ( n 'erat ) ا . ع . فتنه و